Việc giao khu vực biển cho tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng tài nguyên là một trong những công cụ quản lý nhà nước quan trọng nhằm phát huy tối đa tiềm năng kinh tế biển, từ các dự án điện gió ngoài khơi đến nuôi trồng thủy sản.
Gần đây, Chính phủ đã ban hành các Nghị định sửa đổi, bổ sung (Nghị định số 65/2025/NĐ-CP và Nghị định số 44/2026/NĐ-CP) nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý, đẩy mạnh phân cấp phân quyền và tháo gỡ khó khăn cho người dân, doanh nghiệp.
Nghị định quy định giao các khu vực biển nhất định cho tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng tài nguyên biển
Phân cấp thẩm quyền giao khu vực biển mạnh mẽ, minh bạch
Khung pháp lý mới đã quy định phân định rõ ràng thẩm quyền giao, công nhận, trả lại và thu hồi khu vực biển, tạo điều kiện xử lý thủ tục hành chính nhanh gọn, hiệu quả:
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường: Có thẩm quyền quyết định đối với các khu vực biển nằm ngoài ranh giới quản lý hành chính trên biển cấp tỉnh và khu vực biển liên vùng.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Quyết định đối với khu vực biển nằm trong ranh giới quản lý hành chính trên biển của địa phương.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có biển: Được phân quyền quyết định giao khu vực biển đối với cá nhân Việt Nam để nuôi trồng thủy sản. Phạm vi giao nằm trong vùng biển 03 hải lý tính từ đường mép nước biển thấp nhất trung bình trong nhiều năm. Hạn mức giao cho mỗi cá nhân tại cấp xã là không quá 05 ha.
Minh bạch hóa khung giá và tiền sử dụng khu vực biển
Việc thu tiền sử dụng khu vực biển được quy định chặt chẽ, chia thành 06 nhóm mục đích sử dụng nhằm đảm bảo tính công bằng và khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực năng lượng sạch, công nghệ cao:
Nhóm 1: Sử dụng khu vực biển để nhận chìm có mức giá từ 15.000 đồng/m3 đến 20.000 đồng/m3.
Nhóm 2: Xây dựng cảng biển, khai thác dầu khí, khoáng sản có mức giá từ 6.500.000 đồng/ha/năm đến 7.500.000 đồng/ha/năm.
Nhóm 3: Xây dựng cáp treo, công trình nổi, ngầm, đảo nhân tạo áp dụng mức từ 6.000.000 đồng/ha/năm đến 7.500.000 đồng/ha/năm.
Nhóm 4: Xây dựng hệ thống đường ống dẫn ngầm, cáp điện áp dụng mức từ 5.000.000 đồng/ha/năm đến 7.500.000 đồng/ha/năm.
Nhóm 5: Nuôi trồng thủy sản, xây dựng cảng cá áp dụng mức từ 4.000.000 đồng/ha/năm đến 7.500.000 đồng/ha/năm.
Nhóm 6: Các dự án khai thác năng lượng điện gió ngoài khơi, sóng, thủy triều áp dụng mức từ 3.000.000 đồng/ha/năm đến 7.500.000 đồng/ha/năm.
Cắt giảm thủ tục đối với các hoạt động cấp thiết vị lợi ích công cộng
Không phải mọi hoạt động trên biển đều cần thực hiện thủ tục giao khu vực biển. Pháp luật hiện hành quy định miễn trừ thủ tục này đối với các trường hợp mang tính lợi ích quốc gia, bảo vệ môi trường và sinh kế cơ bản:
Hoạt động khai thác thủy sản, bảo vệ và tái tạo nguồn lợi thủy sản, hoạt động bảo tồn biển.
Khắc phục hậu quả thiên tai, sự cố môi trường và xây dựng công trình phòng chống thiên tai với mục đích phi lợi nhuận.
Hoạt động hàng hải và các kết cấu hạ tầng hàng hải đầu tư bằng ngân sách nhà nước phục vụ lợi ích quốc gia, công cộng phi lợi nhuận.
Hoạt động sử dụng khu vực biển phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh, bao gồm cả việc sử dụng khu vực biển để nhận chìm.
Quản lý chặt chẽ hoạt động nghiên cứu khoa học biển
Đối với các dự án cần thực hiện khảo sát, đo đạc trước khi đầu tư (như các dự án điện gió ngoài khơi), việc nghiên cứu khoa học được quy định rất cụ thể nhằm bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia:
Hoạt động nghiên cứu khoa học, đo đạc, quan trắc, điều tra, thăm dò, khảo sát trên biển bắt buộc phải thực hiện thủ tục giao khu vực biển.
Thời hạn giao khu vực biển cho mục đích này tối đa không quá 03 năm.
Quyết định giao khu vực biển cho hoạt động này không được phép sửa đổi, bổ sung hay gia hạn.
Chậm nhất 60 ngày kể từ ngày kết thúc hoạt động, tổ chức và cá nhân phải gửi báo cáo tổng quan kết quả đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Hành động vì một đại dương xanh và phát triển bền vững
Việc nắm rõ và tuân thủ các quy định về giao khu vực biển không chỉ là nghĩa vụ mà còn là quyền lợi của mỗi tổ chức, cá nhân. Sự quản lý đồng bộ, sâu sát của các cấp chính quyền từ Trung ương đến địa phương sẽ tạo nên một hành lang pháp lý vững chắc, đưa Việt Nam mạnh về biển, làm giàu từ biển.