Hội thảo “Tăng cường và thúc đẩy các công nghệ xanh nhằm phát triển bền vững kinh tế biển”

Ngày 31/12/2025, tại Hà Nội, Cục Biển và Hải đảo Việt Nam đã tổ chức Hội thảo “Tăng cường và thúc đẩy các công nghệ xanh nhằm phát triển bền vững kinh tế biển”. Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu ngày càng cao về đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế biển theo hướng xanh, bền vững và dựa trên khoa học - công nghệ.

Hội thảo có sự tham dự của đại diện các bộ, ngành liên quan; các Viện nghiên cứu, Trường đại học; các nhà khoa học, chuyên gia và tổ chức hoạt động trong lĩnh vực biển, hải đảo, môi trường và công nghệ.

Quang cảnh Hội thảo. Ảnh: Muôn Nguyễn

Khoa học - công nghệ là động lực then chốt của kinh tế biển bền vững

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam Nguyễn Hồng Hải nhấn mạnh: phát triển và ứng dụng khoa học - công nghệ biển là một trong những khâu đột phá chiến lược được xác định tại Nghị quyết số 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo đó, Việt Nam đang đứng tại giao điểm của “Kỷ nguyên Đại dương” và “Kỷ nguyên Số”, nơi tri thức, dữ liệu và công nghệ quyết định năng lực quản lý, khai thác và bảo vệ biển. Việc chuyển dịch từ mô hình khai thác tài nguyên truyền thống sang kinh tế biển xanh, tuần hoàn không thểe thể thành công nếu thiếu các công nghệ mũi nhọn và tư duy quản lý hiện đại.

Đặc biệt, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được xác định là “đòn bẩy chiến lược” đối với lĩnh vực biển và hải đảo.

Ông Nguyễn Hồng Hải khẳng định, “Đối với lĩnh vực biển, nếu không có dữ liệu, không có công nghệ số, không có các công nghệ mũi nhọn như AI, viễn thám, phương tiện tự hành, thì chúng ta không thể hiểu biển một cách đầy đủ, không thể quản lý hiệu quả và càng không thể phát triển bền vững.”

Quản lý không gian biển dựa trên dữ liệu và công nghệ số

Trong phiên thứ nhất, các tham luận tập trung vào nhóm chủ đề quản lý không gian biển, giám sát và khai thác dựa trên khoa học - công nghệ và dữ liệu. Tham luận “Quản lý tổng hợp biển dựa trên khoa học - công nghệ và dữ liệu” do Cục Biển và Hải đảo Việt Nam trình bày đã làm rõ vai trò của dữ liệu biển trong thực thi Quy hoạch không gian biển quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Việc số hóa dữ liệu, xây dựng hạ tầng dữ liệu biển liên thông được xác định là điều kiện tiên quyết để nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.

Tiếp đó, Cục Viễn thám quốc gia giới thiệu các ứng dụng công nghệ viễn thám và GIS trong giám sát hoạt động lấn biển tại một số khu vực ven biển Việt Nam. Việc kết hợp viễn thám thế hệ mới với trí tuệ nhân tạo cho phép theo dõi biến động không gian biển liên tục, khách quan và minh bạch, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật và bảo vệ môi trường biển.

Công nghệ tự hành - làm chủ chiều sâu biển

Một điểm nhấn quan trọng của Hội thảo là tham luận của Viện Khoa học môi trường, biển và hải đảo về công nghệ AUV (phương tiện tự hành dưới nước). Báo cáo cho thấy tiềm năng lớn của AUV trong khảo sát đáy biển, quan trắc môi trường, kiểm tra an toàn các công trình ngầm và phục vụ phát triển các ngành kinh tế biển mới như điện gió ngoài khơi.

Theo đánh giá của Lãnh đạo Cục Biển và Hải đảo Việt Nam, việc từng bước làm chủ công nghệ AUV không chỉ phục vụ nghiên cứu khoa học mà còn mang ý nghĩa chiến lược trong quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và bảo đảm an ninh, chủ quyền biển đảo.

Thúc đẩy kinh tế xanh và tài chính khí hậu từ biển

Trong phiên thứ hai, Hội thảo tập trung vào các giải pháp phát triển kinh tế biển xanh gắn với bảo vệ hệ sinh thái. Tham luận về nuôi biển công nghệ cao đã chỉ ra xu hướng chuyển dịch từ nuôi ven bờ truyền thống sang nuôi xa bờ với các hệ thống lồng HDPE chịu sóng gió, tích hợp công nghệ cho ăn tự động và giám sát môi trường. Đây được xem là hướng đi tất yếu để nâng cao giá trị gia tăng, giảm rủi ro thiên tai và đáp ứng yêu cầu thị trường quốc tế.

Bên cạnh đó, báo cáo của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) về đo lường các-bon xanh của hệ sinh thái rừng ngập mặn đã thu hút sự quan tâm lớn. Các chuyên gia cho rằng, việc định lượng và thương mại hóa giá trị các-bon xanh sẽ mở ra nguồn lực tài chính mới cho bảo tồn hệ sinh thái biển và ven biển.

Chủ động ứng phó với ô nhiễm môi trường biển

Vấn đề rác thải nhựa biển tiếp tục được các đại biểu thảo luận sâu. Các nghiên cứu về phân bố, nguồn phát sinh và xu hướng tích tụ rác thải nhựa tại vùng biển Việt Nam cho thấy nhu cầu cấp thiết phải ứng dụng công nghệ mới trong giám sát, dự báo và thu gom, xử lý rác thải.

Theo Lãnh đạo Cục Biển và Hải đảo Việt Nam, “việc ứng dụng các công nghệ số, mô hình dự báo và dữ liệu vệ tinh sẽ giúp chuyển từ cách tiếp cận bị động sang chủ động trong kiểm soát ô nhiễm biển, qua đó thực hiện hiệu quả các cam kết quốc tế của Việt Nam”.

Cam kết đồng hành cùng khoa học và doanh nghiệp

Phát biểu kết luận Hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam Nguyễn Hồng Hải khẳng định Hội thảo không chỉ là diễn đàn học thuật mà còn là không gian kết nối giữa nhà quản lý - nhà khoa học - doanh nghiệp.

Cục Biển và Hải đảo Việt Nam cam kết tiếp tục lắng nghe, đồng hành và tạo điều kiện thuận lợi về cơ chế, chính sách để thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ biển; đề xuất các cơ chế thí điểm (sandbox) cho công nghệ và mô hình mới; đồng thời đẩy nhanh xây dựng hạ tầng dữ liệu biển quốc gia theo hướng mở, liên thông và chia sẻ.

Các đại biểu tham dự Hội thảo chụp ảnh lưu niệm. Ảnh: Muôn Nguyễn

Hội thảo đã ghi nhận nhiều ý kiến, đề xuất thiết thực, góp phần làm rõ các định hướng và giải pháp thúc đẩy công nghệ xanh trong phát triển kinh tế biển bền vững. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để Cục Biển và Hải đảo Việt Nam tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và đóng góp vào mục tiêu phát triển kinh tế biển xanh, bền vững và thịnh vượng trong giai đoạn tới.