Năm 2025 đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực của Việt Nam nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững kinh tế biển gắn liền với bảo tồn tài nguyên và môi trường. Dựa trên Báo cáo số 2384/BC-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng nhìn lại 12 lĩnh vực trọng tâm đã đạt được trong công tác quản lý tổng hợp tài nguyên và bảo vệ môi trường biển, hải đảo trong năm 2025.
Hoàn thiện thể chế: Nền tảng cho quản lý biển hiện đại
Xây dựng và thực thi văn bản quy phạm pháp luật là ưu tiên hàng đầu. Trong năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo các đơn vị chuyên môn, trong đó có Cục Biển và Hải đảo Việt Nam (Bộ NNMT), tập trung tham mưu xây dựng, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực biển và hải đảo, nhất là các quy định liên quan đến sử dụng khu vực biển, nhận chìm ở biển, quản lý tổng hợp vùng bờ, điều tra cơ bản tài nguyên - môi trường biển và cơ chế phối hợp liên ngành trong quản lý biển (02 Nghị định và 03 Thông tư).
Nổi bật là Nghị định số 65/2025/NĐ-CP ngày 12/3/2025, sửa đổi, bổ sung các quy định chi tiết thi hành Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, giúp tháo gỡ vướng mắc trong việc giao khu vực biển cho tổ chức, cá nhân. Bên cạnh đó, Thông tư số 15/2025/TT-BNNMT ngày 19/6/2025, đã đẩy mạnh phân quyền, phân cấp thẩm quyền trong lĩnh vực biển và hải đảo.
Tại địa phương, các tỉnh có biển đã cụ thể hóa chính sách bằng các kế hoạch, quy chế phối hợp liên ngành, tập trung vào: quản lý, kiểm soát hoạt động sử dụng khu vực biển; quản lý nuôi trồng thủy sản, du lịch, dịch vụ ven biển; kiểm soát nguồn thải từ đất liền ra biển; tổ chức thiết lập hành lang bảo vệ bờ biển; triển khai các nhiệm vụ quản lý tổng hợp vùng bờ theo hướng dẫn chuyên môn.
TS. Phạm Thị Gấm, Trưởng phòng Phòng Chính sách - Pháp chế (Cục Biển và Hải đảo Việt Nam) thông tin về một số điểm mới của Nghị định số 65/2025/NĐ-CP tháo gỡ điểm nghẽn thể chế cho phát triển kinh tế biển. Theo đó, một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị định số 65 là yêu cầu cụ thể hóa trách nhiệm xác định và công bố đường mép nước biển thấp nhất trung bình nhiều năm. Đây là thông số nền tảng để xác định ranh giới biển từ đất liền ra đến các vùng biển 3 hải lý và 6 hải lýTriển khai các Quy hoạch quốc gia: Định hình không gian phát triển mới
Công tác tổ chức thực hiện Quy hoạch không gian biển quốc gia và Quy hoạch tổng thể khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên vùng bờ được triển khai quyết liệt.
Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 37/NQ-CP ngày 27/02/2025 về Kế hoạch thực hiện Quy hoạch không gian biển quốc gia và Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 236/QĐ-TTg ngày 25/01/2025 về Kế hoạch thực hiện Quy hoạch tổng thể khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên vùng bờ.
Các địa phương tích cực rà soát, cập nhật hiện trạng sử dụng vùng bờ, lồng ghép nội dung quy hoạch biển vào quy hoạch tỉnh. Đặc biệt, sau khi sáp nhập các đơn vị hành chính cấp tỉnh theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025, các địa phương mới (như Quảng Trị, Gia Lai, Cà Mau, An Giang...) đang khẩn trương điều chỉnh quy hoạch bảo đảm thống nhất với quy hoạch biển quốc gia.
Điều tra cơ bản và nghiên cứu khoa học: Khám phá tiềm năng đại dương
Chương trình trọng điểm điều tra cơ bản tài nguyên, môi trường biển và hải đảo đến năm 2030 (theo Quyết định số 28/QĐ-TTg ngày 07/01/2020) đã đạt kết quả quan trọng sau 5 năm triển khai.
Diện tích vùng biển được điều tra tăng đáng kể từ 24,5% (năm 2020) lên khoảng 38,7% (năm 2025), mở rộng từ ven bờ đến thềm lục địa sâu. Nhiều khu vực biển xa bờ lần đầu tiên được thu thập dữ liệu về địa hình, địa chất, hải văn và môi trường. Các dự án đo đạc địa hình đã hoàn thành 74 mảnh bản đồ tỷ lệ 1/50.000 tại Vịnh Bắc Bộ và dải biển từ Khánh Hòa đến An Giang.
Công tác nghiên cứu khoa học được đẩy mạnh thông qua Chương trình KC.09/21-30 và các nhiệm vụ của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Các kết quả nghiên cứu khoa học biển này góp phần vào công tác quản lý tổng hợp tài nguyên, bảo vệ môi trường biển. Nhiều địa phương đã ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong giám sát và quản lý biển. Các địa phương tích cực hợp tác với tổ chức quốc tế (UNDP, GIZ, WWF,…) trong các dự án nghiên cứu và đào tạo về biến đổi khí hậu, rác thải nhựa, phục hồi hệ sinh thái và quy hoạch không gian biển.
Công tác đo đạc, khảo sát phục vụ công trình trên biểnQuản lý khai thác, sử dụng tài nguyên biển, hải đảo: Hướng tới bền vững
Hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên biển và hải đảo tiếp tục được Bộ NNMT và các địa phương có biển triển khai theo hướng tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, bảo đảm sử dụng hợp lý, tiết kiệm tài nguyên, phù hợp với quy hoạch không gian biển, quy hoạch tổng thể khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên vùng bờ và yêu cầu bảo vệ môi trường biển, hải đảo.
Nội dung quản lý tập trung vào các hoạt động sử dụng khu vực biển để thực hiện dự án phát triển kinh tế biển; phát triển dự án điện gió ven bờ (Theo báo cáo của Bộ Công thương, tính đến nay đã có 08 dự án điện gió gần bờ (khu vực miền Nam) đi vào hoạt động, đạt tổng công suất 370 MW); hoạt động nhận chìm ở biển; khai thác khoáng sản vùng ven biển; nuôi trồng thủy sản, nuôi biển; hoạt động du lịch - dịch vụ ven biển và các hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên biển khác theo thẩm quyền.
Trong nuôi trồng thủy sản, các địa phương (Quảng Ninh, Khánh Hòa...) tăng cường sắp xếp lại khu vực nuôi lồng bè, giảm mật độ nuôi để hạn chế ô nhiễm. Hoạt động du lịch ven biển được chấn chỉnh, chú trọng bảo vệ cảnh quan và kiểm soát rác thải. Các di sản văn hóa biển như di tích Cảng Quy Nhơn hay di tích khảo cổ Ba Vũng (Quảng Ninh) được lập hồ sơ xếp hạng để bảo tồn.
Một trang trại điện gió ngoài khơi với các tuabin gió hiện đạiGiao và sử dụng khu vực biển: Công khai, minh bạch
Công tác giao khu vực biển được thực hiện đúng trình tự, thủ tục pháp luật. Trong năm 2025, Bộ NNMT đã tiếp nhận và tham mưu giải quyết 29 hồ sơ đề nghị giao khu vực biển thuộc thẩm quyền, đồng thời xử lý 04 hồ sơ chuyển tiếp.
Ở cấp địa phương, các tỉnh, thành phố có biển (Thanh Hóa, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Cà Mau...) triển khai giao khu vực biển gắn với nhu cầu phát triển kinh tế địa phương, tập trung vào nuôi trồng thủy sản, dịch vụ du lịch và xây dựng công trình ven biển. Một số địa phương đã chủ động rà soát danh mục các khu vực sử dụng biển trên địa bàn, tăng cường cập nhật hiện trạng sử dụng khu vực biển, đồng thời lồng ghép nội dung quản lý giao khu vực biển vào công tác quản lý tổng hợp vùng bờ, thực hiện quy hoạch không gian biển và quy hoạch tổng thể vùng bờ.
Sơ đồ quy trình nội bộ giải quyết thủ tục hành chính giao khu vực biển. (Nguồn: theo Quyết định số 3091/QĐ-BNNMT ngày 07/8/2025 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường)Thiết lập hành lang bảo vệ bờ biển: Bảo vệ “lá chắn xanh”
Thiết lập hành lang bảo vệ bờ biển là công cụ trọng tâm để bảo vệ không gian vùng bờ trước thiên tai và biến đổi khí hậu. Kết quả năm 2025 rất tích cực: 100% (21/21) tỉnh, thành phố có biển phê duyệt danh mục khu vực phải thiết lập hành lang. 90% (19/21) địa phương phê duyệt chiều rộng, ranh giới hành lang. 60% (13/21) địa phương đã cắm mốc giới trên thực địa.
Kết quả này thể hiện sự vào cuộc mạnh mẽ của các địa phương trong việc cụ thể hóa công cụ quản lý, bảo đảm cơ sở pháp lý để kiểm soát không gian ven biển, đặc biệt tại các khu vực phát triển mạnh công nghiệp ven biển, đô thị hóa, du lịch và nuôi trồng thủy sản.
Cách xác định bề rộng Hành lang bảo vệ bờ biển. (Nguồn: Nhóm chuyên gia thuộc Trung tâm Quản lý nước và Biến đổi khí hậu - Viện Môi trường và Tài nguyên đã phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Thuận thực hiện dự án “Thiết lập hành lang bảo vệ bờ biển tỉnh Bình Thuận”)Lập và quản lý hồ sơ tài nguyên hải đảo: Hệ thống hóa dữ liệu
Thực hiện Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, công tác lập hồ sơ tài nguyên hải đảo được đẩy mạnh. Đến nay, 10/21 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có biển đã và đang triển khai nhiệm vụ này.
Các địa phương đã hoàn thành gồm: Hải Phòng, Thanh Hóa, Quảng Trị, Huế, Đắk Lắk, TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Cà Mau. Hai tỉnh Quảng Ninh và Lâm Đồng đang tiếp tục thực hiện. Việc lập hồ sơ giúp hệ thống hóa thông tin, phục vụ hiệu quả cho công tác quản lý và phát triển bền vững các hải đảo.
Kiểm soát ô nhiễm môi trường biển: Hành động quyết liệt vì biển sạch
Công tác quản lý chất lượng môi trường biển được thực hiện đồng bộ. Nhiều địa phương (Quảng Ninh, Hải Phòng, Khánh Hòa...) duy trì quan trắc định kỳ tần suất 2 - 4 lần/năm. Các công nghệ hiện đại như GIS, IoT được ứng dụng tại các khu vực nhạy cảm (Khánh Hòa, TP. Hồ Chí Minh...). Kết quả cho thấy chất lượng môi trường biển nhìn chung còn tốt.
Để kiểm soát nguồn thải, các khu công nghiệp ven biển tại Hải Phòng, Quảng Ninh, TP. Hồ Chí Minh, Thanh Hóa, Quảng Ngãi đều đã có hệ thống xử lý nước thải tập trung.
Đặc biệt, phong trào giảm thiểu rác thải nhựa đại dương lan tỏa mạnh mẽ. Các địa phương tiêu biểu (Quảng Ninh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Khánh Hòa, TP. Hồ Chí Minh) đã thực hiện chương trình giảm 50 - 70% rác thải nhựa dùng một lần tại bãi biển và khu du lịch. Nhiều mô hình sáng tạo như “Biển không rác thải nhựa”, đổi rác lấy nhu yếu phẩm được triển khai hiệu quả.
Hội LHPN xã Bình Minh, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam với mô hình “thu gom rác thải nhựa từ biển vào bờ, biến rác thành tiền”. (Nguồn: Hội Phụ nữ Việt Nam)Cấp phép nhận chìm ở biển: Kiểm soát chặt chẽ, an toàn
Công tác cấp phép nhận chìm ở biển được triển khai nghiêm ngặt nhằm kiểm soát các hoạt động có nguy cơ tác động đến hệ sinh thái.
Bộ NNMT đã giải quyết 05 hồ sơ cấp phép nhận chìm, chủ yếu từ nhu cầu nạo vét, duy tu luồng hàng hải, khu neo đậu tàu (như luồng Quy Nhơn, luồng Cái Mép - Thị Vải, luồng vào sông Hậu).
Cục Biển và Hải đảo Việt Nam tổ chức giám sát chặt chẽ hoạt động nhận chìm đối với các dự án đã được cấp phép, tập trung vào việc kiểm soát đúng vị trí, thời gian, phương thức thi công và các biện pháp giảm thiểu tác động đến môi trường, bảo đảm không ảnh hưởng đến các khu nuôi trồng thủy sản hay bảo tồn biển.
Sơ đồ quy trình thủ tục hành chính cấp giấy phép nhận chìm ở biển. (Nguồn: theo Quyết định số 3091/QĐ-BNNMT ngày 07/8/2025 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường ) Xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu: Nền tảng chuyển đổi số
Ở cấp Trung ương, Bộ NNMT tập trung hoàn thiện cơ chế quản lý dữ liệu, chuẩn hóa thông tin và công bố danh mục dữ liệu tài nguyên, môi trường biển. Các dữ liệu về hiện trạng sử dụng khu vực biển, hành lang bảo vệ bờ biển, quan trắc môi trường, hệ sinh thái biển... từng bước được chuẩn hóa và cập nhật.
Tại địa phương, nhiều tỉnh (Đà Nẵng, Khánh Hòa, TP. Hồ Chí Minh...) đã vận hành các trung tâm giám sát bằng công nghệ viễn thám; Quảng Ninh, Hải Phòng phát triển bản đồ số về hệ sinh thái biển; Nghệ An, Hà Tĩnh thử nghiệm mô hình AI dự báo xói lở. Việc xây dựng hệ thống thông tin thống nhất đang tạo nền tảng vững chắc cho quản trị biển hiện đại.
Hợp tác quốc tế và tuyên truyền pháp luật: Hội nhập và lan tỏa
Hợp tác quốc tế về biển tiếp tục được tăng cường theo hướng tranh thủ nguồn lực về tài chính, công nghệ và kinh nghiệm quản trị. Việt Nam đã tham dự Hội nghị Đại dương Liên hợp quốc lần thứ 3 (UNOC 3) và mở rộng hợp tác song phương với nhiều đối tác (WWF, IUCN, Đức, Hà Lan, Nhật Bản...).
Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu tại Diễn đàn Tài chính và Kinh tế xanh của Hội nghị Đại dương Liên hợp quốc lần thứ 3 (UNOC 3). (Nguồn: Dương Giang/TTXVN)Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật được triển khai rộng rãi đến cộng đồng cư dân ven biển. Nội dung tập trung vào các quy định bảo vệ môi trường, hành lang bờ biển, kiểm soát rác thải nhựa và đặc biệt là phòng chống khai thác thủy sản bất hợp pháp (IUU). Các chiến dịch làm sạch bãi biển, truyền thông tại trường học và điểm du lịch góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng.
Thành Đoàn Hà Tĩnh huy động 400 đoàn viên thanh niên Trường THPT Nguyễn Trung Thiên và 6 xã bãi ngang ra quân vệ sinh môi trường, làm sạch biển Thạch Hải. (Nguồn: Báo Tiền phong)Kiểm tra và xử lý vi phạm: Giữ nghiêm kỷ cương
Công tác phối hợp giữa Bộ NNMT, các Bộ, ngành và lực lượng chức năng trên biển (Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển...) được duy trì chặt chẽ để kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm.
Cục Biển và Hải đảo Việt Nam và Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển ký kết Kế hoạch phối hợp năm 2024. (Nguồn: Báo Quân đội nhân dân)Lực lượng Bộ đội Biên phòng tăng cường tuần tra, kiểm soát phương tiện và triển khai các giải pháp cấp bách nhằm khắc phục cảnh báo của Ủy ban Châu Âu về khai thác IUU.
Đồn Biên phòng Trung Bình và Hải đội 2 Biên phòng, Bộ đội Biên phòng tỉnh Sóc Trăng phối hợp với cơ quan chức năng địa phương tổ chức các hoạt động tuyên truyền và tuần tra, kiểm soát chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định. (Nguồn: Báo nhân dân)Tại địa phương, các tỉnh đã tổ chức nhiều hoạt động kiểm tra liên ngành tại các khu vực nhạy cảm về môi trường. Điển hình, UBND tỉnh Quảng Ninh đã thực hiện 45 cuộc kiểm tra, phát hiện 400 trường hợp vi phạm, xử phạt số tiền 5.872,0 triệu đồng. Các hoạt động kiểm tra tập trung vào chấp hành pháp luật bảo vệ môi trường, lấn chiếm bờ biển, nuôi trồng thủy sản và khai thác thủy sản đúng quy định.
Vùng Cảnh sát biển 2 đã tổ chức các đợt tuyên truyền pháp luật về chống khai thác IUU trực tiếp cho hàng nghìn lượt người dân, chủ tàu và ngư dân. (Nguồn: VGP/NT)Vì một đại dương xanh, hãy cùng hành động ngay hôm nay!
Những kết quả đạt được trong năm 2025 là minh chứng cho sự nỗ lực, quyết tâm của cả hệ thống chính trị và cộng đồng trong công tác quản lý tổng hợp tài nguyên, bảo vệ môi trường biển. Dù còn nhiều khó khăn về nguồn lực và dữ liệu, nhưng những thành tựu này đã tạo nền tảng vững chắc để tiếp tục hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế biển xanh, bền vững, bảo vệ đại dương cho thế hệ mai sau.