Hoàn thiện thể chế, mở không gian phát triển kinh tế biển

Ngày 7/8, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 218/NQ-CP về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.

Tháo gỡ điểm nghẽn, hoàn thiện pháp luật về biển

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Chính phủ xác định là hoàn thiện thể chế, đổi mới công tác quy hoạch không gian biển quốc gia, tạo đột phá phát triển quốc gia biển mạnh.

Theo đó, Chính phủ yêu cầu rà soát, sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện hệ thống pháp luật về biển, hải đảo và các lĩnh vực liên quan như đất đai, tài nguyên, môi trường, khoa học, công nghệ và các lĩnh vực kinh tế biển nhằm bảo đảm hệ thống pháp luật thống nhất, đồng bộ, minh bạch, ổn định, khả thi và có sức cạnh tranh quốc tế, đồng thời tháo gỡ những điểm nghẽn, chồng chéo, mâu thuẫn trong quản lý và sử dụng biển.

Đáng chú ý, Chính phủ yêu cầu hoàn thiện hồ sơ dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi). Các quy định mới phải làm rõ cơ chế giao, cho thuê, sử dụng, khai thác không gian biển; nghĩa vụ tài chính; bảo vệ tài nguyên, môi trường; phòng ngừa, kiểm soát ô nhiễm và xử lý xung đột trong sử dụng biển.

Bên cạnh đó, tổ chức rà soát, cập nhật, điều chỉnh Quy hoạch không gian biển quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; ban hành quy định, hướng dẫn kỹ thuật về phân vùng chức năng, sử dụng không gian biển; thiết lập cơ chế cập nhật, điều chỉnh linh hoạt, định kỳ; xây dựng bản đồ số và cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, giám sát việc thực hiện quy hoạch.

Ngoài ra, xây dựng và thực hiện hiệu quả cơ chế, chính sách đặc thù để phát triển kinh tế kết hợp với bảo đảm quốc phòng, an ninh trên biển cho các đặc khu, đảo tiền tiêu và địa bàn chiến lược.

Đột phá các ngành kinh tế biển hiện đại, biển xanh, công nghệ cao

Đối với nhiệm vụ đột phá phát triển các ngành kinh tế biển hiện đại, xanh, thông minh và các ngành kinh tế biển mới, Chính phủ yêu cầu các bộ quản lý ngành chủ động rà soát chiến lược, quy hoạch, chương trình phát triển ngành để hình thành hệ sinh thái kinh tế biển hiện đại. Ưu tiên các mô hình sản xuất, kinh doanh và dịch vụ biển thông minh, phát thải thấp, sử dụng tiết kiệm tài nguyên, năng lượng; phát triển kinh tế biển gần bờ trong phạm vi 12 hải lý.

Đối với ngành dầu khí, Chính phủ yêu cầu phát triển công nghiệp dịch vụ kỹ thuật dầu khí, khai thác tài nguyên, khoáng sản biển theo hướng hiệu quả, bền vững; hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù đối với các dự án vùng nước sâu, xa bờ, mỏ cận biên và dự án năng lượng ngoài khơi.

Trong lĩnh vực hàng hải, tập trung phát triển kinh tế hàng hải, hệ thống cảng biển xanh, thông minh, đội tàu vận tải biển, công nghiệp đóng tàu, sửa chữa tàu biển và dịch vụ logistics hàng hải. Hạ tầng phải được kết nối đồng bộ với đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa và hàng không. Chính phủ yêu cầu rà soát, điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; xây dựng và triển khai hiệu quả Chương trình quốc gia về công nghiệp hàng hải và cơ khí biển.

Đối với thủy sản, Chính phủ yêu cầu cơ cấu lại ngành theo hướng giảm khai thác ven bờ, đẩy mạnh khai thác xa bờ có trách nhiệm và nuôi biển công nghiệp, công nghệ cao; phát triển đồng bộ hạ tầng, giống, bảo quản, chế biến, bảo hiểm thủy sản và chính sách hỗ trợ ngư dân.

Tiếp tục tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU); triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm sớm gỡ cảnh báo "thẻ vàng" của Ủy ban châu Âu (EC), nâng cao hiệu lực quản lý nghề cá, kiểm soát hoạt động khai thác, truy xuất nguồn gốc và thực thi pháp luật trên biển.

Đặc biệt, Chính phủ yêu cầu tăng cường bảo tồn, phát triển nguồn gen, tự chủ sản xuất giống thủy sản và đẩy mạnh khoa học, công nghệ trong nuôi trồng thủy sản. Công nghệ nuôi biển hiện đại sẽ được nghiên cứu, ứng dụng và phát triển, từng bước hình thành hệ thống lồng nuôi thông minh, phương tiện, thiết bị phục vụ nuôi biển, ứng dụng công nghệ số, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và năng lượng tái tạo.

Du lịch, dịch vụ biển cũng được định hướng phát triển theo hướng có thương hiệu quốc tế, hình thành các trung tâm, cụm du lịch biển quy mô lớn, với các sản phẩm du lịch xanh, du lịch tàu biển, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, kinh tế đêm và lễ hội biển.

Đáng chú ý, Chính phủ định hướng xây dựng cơ chế, chính sách để phát triển các ngành kinh tế biển mới như nuôi biển công nghệ cao, dược liệu biển, công nghệ sinh học biển, khử mặn nước biển, điện sóng, hydrogen, amoniac xanh và hạ tầng cáp ngầm biển.

Theo Chương trình hành động, các nhiệm vụ được triển khai trong giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045, gắn với kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội, đầu tư công, tài chính-ngân sách, quy hoạch và chương trình công tác hằng năm.