Chiều 27/8, tại Hà Nội, Cục Biển và Hải đảo Việt Nam tổ chức buổi chào xã giao, chia sẻ kinh nghiệm và trao đổi ý kiến với Đoàn chuyên gia Nhật Bản và đại diện Đại sứ quán Nhật Bản về chính sách, công nghệ trong nhận thức về lĩnh vực hàng hải (Maritime Domain Awareness - MDA).
Buổi làm việc do Cục trưởng Nguyễn Quốc Toản chủ trì, với sự tham gia của đại diện các đơn vị liên quan thuộc Cục Biển và Hải đảo Việt Nam. Về phía Nhật Bản có ông FUJII Kiyotaka, Phó Trưởng phòng, Ban Thư ký Chính sách Đại dương, Văn phòng Nội các Nhật Bản; ông NAKAGANE Kohei, Phó Trưởng phòng, Ban Thư ký Chính sách Đại dương, Văn phòng Nội các Nhật Bản; ông KATO Tetsuro, Bí thư thứ nhất, Đại sứ quán Nhật Bản; bà Đỗ Thị Huyền Trang, nhân viên Đại sứ quán Nhật Bản, phiên dịch; cùng đại diện Công ty IHI Jet Service Co., Ltd và Công ty Synspective SG Pte. Ltd, Nhật Bản.
Trong thời gian qua, những thông tin được hai bên trao đổi về quản lý biển và đại dương này rất hữu ích cho công tác quản lý tài nguyên, môi trường nói chung và tài nguyên biển và hải đảo nói riêng ở Việt Nam, trong bối cảnh hướng tới phát triển bền vững kinh tế biển
Chia sẻ kinh nghiệm của Nhật Bản trong nhận thức về lĩnh vực hàng hải
Tại cuộc gặp, phía Nhật Bản đã trình bày một số nội dung, chia sẻ kinh nghiệm về MDA, qua đó giới thiệu những cách tiếp cận, kinh nghiệm và giải pháp của Nhật Bản trong xây dựng, tổ chức và khai thác thông tin phục vụ nhận thức về lĩnh vực hàng hải.
Các hoạt động tổ chức họp đối thoại chính sách đã được hai phía Việt Nam và Nhật Bản luân phiên tổ chức
MDA là một trong những nội dung được hai bên quan tâm trong quá trình hợp tác về chính sách biển và đại dương. Theo tài liệu chuẩn bị cuộc họp, trong những năm qua, Việt Nam và Nhật Bản đã duy trì nhiều hoạt động trao đổi, đối thoại và chia sẻ kinh nghiệm trong quản lý biển, đại dương.
Đáng chú ý, Diễn đàn đối thoại chính sách biển Việt Nam - Nhật Bản là hoạt động quan trọng nhằm triển khai Bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực chính sách biển và đại dương giữa Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và Văn phòng Nội các Nhật Bản, được ký ngày 8/10/2018. Việc tổ chức đối thoại chính sách biển Việt Nam - Nhật Bản thường niên được phê duyệt chủ trương từ năm 2019.
Từ năm 2023 đến nay, hoạt động đối thoại được hai bên luân phiên tổ chức. Năm 2023, lần đầu tiên cuộc họp Đối thoại chính sách biển và đại dương được tổ chức tại Hà Nội nhân dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Nhật Bản. Năm 2024, cuộc đối thoại diễn ra tại Tokyo, kết hợp với chương trình đoàn công tác của Cục Biển và Hải đảo Việt Nam thăm một số cơ quan, tổ chức quản lý biển của Nhật Bản. Năm 2025, đối thoại tại Hà Nội tập trung vào Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, điện gió ngoài khơi và quản lý rác thải nhựa đại dương.
Theo kế hoạch, Đối thoại về Chính sách biển và đại dương Việt Nam - Nhật Bản năm 2026 dự kiến được tổ chức tại Tokyo vào quý IV/2026, tập trung vào các chủ đề kinh tế biển, Blue Carbon, BBNJ và các vấn đề đại dương, với sự tham dự ở cấp lãnh đạo Bộ.
Nhật Bản có nhiều kinh nghiệm trong quản trị biển và đại dương
Từ thực tiễn hợp tác, nhiều nội dung, mô hình và công nghệ quản lý biển của Nhật Bản được đánh giá có giá trị tham khảo đối với Việt Nam, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới phát triển bền vững kinh tế biển.
Trong đó, đáng chú ý là mô hình lưu trữ và chia sẻ thông tin hàng hải (MDA và MSIL); ứng dụng các công nghệ tiên tiến, chủ yếu là robot; thử nghiệm đầu tư phát triển điện gió ngoài khơi trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ); cũng như kinh nghiệm quản lý rác thải nhựa đại dương.
Việc trao đổi về MDA tại cuộc gặp lần này được kỳ vọng góp phần mở rộng hợp tác giữa hai bên từ đối thoại chính sách sang chia sẻ kinh nghiệm, giải pháp công nghệ và tăng cường năng lực trong quản trị biển và đại dương
Đề xuất các hướng hợp tác thiết thực trong thời gian tới
Trên cơ sở kết quả hợp tác thời gian qua, phía Việt Nam và Nhật Bản đang hướng tới nhiều nội dung hợp tác mới, gắn với yêu cầu nâng cao năng lực quản lý tổng hợp tài nguyên, môi trường biển và hải đảo.
Một trong những nội dung được đề xuất là cập nhật, ký kết Bản ghi nhớ hợp tác mới tại cuộc họp Đối thoại chính sách biển và đại dương dự kiến tổ chức tại Nhật Bản vào quý IV/2026. Cùng với đó, hai bên tiếp tục tăng cường trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm và kiến thức về quản trị biển và đại dương, phục vụ triển khai Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Hội nghị lần thứ Ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, cũng như Chương trình hành động của Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW.
Cục trưởng Nguyễn Quốc Toản cùng lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Cục tham dự buổi làm việcMột hướng hợp tác quan trọng khác là tăng cường năng lực phát triển kinh tế biển xanh, phát triển bền vững kinh tế biển, quy hoạch không gian biển và quy hoạch tổng thể khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên vùng bờ. Hai bên cũng có thể xây dựng các đề xuất hợp tác về nghiên cứu khoa học, đo đạc, quan trắc, điều tra, khảo sát và đánh giá tài nguyên biển; đồng thời tăng cường năng lực điều tra, khảo sát phục vụ phát triển các dự án điện gió ngoài khơi.
Trong lĩnh vực công nghệ và bảo vệ môi trường biển, Việt Nam đề xuất tăng cường hỗ trợ chuyển giao công nghệ, thiết bị quan trắc và bảo vệ môi trường biển, thúc đẩy hợp tác quản lý, kiểm soát các nguồn thải từ đất liền và trên biển, trong đó có rác thải nhựa. Đặc biệt, hai bên có thể nghiên cứu hỗ trợ xây dựng hệ thống quản lý trực tuyến và cơ sở dữ liệu về nguồn thải từ đất liền ra biển.
Bên cạnh đó, việc đào tạo, chuyển giao thiết bị và công nghệ mới trong điều tra cơ bản, quản lý tổng hợp tài nguyên, môi trường biển và hải đảo cũng được xác định là một hướng hợp tác cần được thúc đẩy trong thời gian tới.
Tiếp tục phát huy nền tảng hợp tác Việt Nam - Nhật Bản
Hợp tác Việt Nam - Nhật Bản trong lĩnh vực biển và đại dương thời gian qua không chỉ được triển khai thông qua đối thoại chính sách mà còn mở rộng sang quan trắc rác thải biển, nghiên cứu rác thải nhựa và vi nhựa, phát triển điện gió ngoài khơi, ứng phó sự cố ô nhiễm biển do tràn dầu và các hoạt động đào tạo, nâng cao năng lực.
Hai bên đã triển khai Ý định thư hợp tác trong lĩnh vực quan trắc rác thải biển được ký ngày 23/6/2021; đồng thời Việt Nam tham gia nhiều chương trình đào tạo, nghiên cứu với các chuyên gia Nhật Bản về rác thải nhựa và vi nhựa.
Trong quá trình đàm phán Thỏa thuận toàn cầu về ô nhiễm nhựa đại dương, cán bộ Cục Biển và Hải đảo Việt Nam đã tham gia các đoàn đàm phán từ INC-1 đến INC-5; phía Nhật Bản giữ vai trò Trưởng Nhóm Châu Á - Thái Bình Dương. Hai bên cũng duy trì các hoạt động hội thảo, đào tạo liên quan đến ô nhiễm môi trường biển; hợp tác nâng cao năng lực điều tra, khảo sát phát triển điện gió ngoài khơi và từng bước khởi động lại phối hợp với Cơ quan Bảo vệ bờ biển Nhật Bản trong ứng phó sự cố ô nhiễm biển do tràn dầu.
Cuộc gặp giữa Cục Biển và Hải đảo Việt Nam với Đoàn chuyên gia Nhật Bản và Đại sứ quán Nhật Bản là dịp để hai bên tiếp tục trao đổi thẳng thắn, thực chất về kinh nghiệm quản trị biển, chính sách và công nghệ MDA. Đây cũng là bước chuẩn bị quan trọng cho các hoạt động hợp tác tiếp theo, hướng tới nâng cao năng lực quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững kinh tế biển của Việt Nam.
Với nền tảng hợp tác đã được xây dựng trong nhiều năm, việc mở rộng trao đổi về MDA, công nghệ quan trắc, cơ sở dữ liệu, điều tra cơ bản và quản lý tổng hợp tài nguyên, môi trường biển được kỳ vọng sẽ tạo thêm những kết quả cụ thể, thiết thực trong quan hệ hợp tác Việt Nam - Nhật Bản về biển và đại dương.