Từ lợi thế cảng biển nước sâu, không gian vịnh, đảo đặc sắc đến mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Quảng Ninh đang kiến tạo hệ sinh thái kinh tế biển đa ngành theo hướng tăng trưởng xanh, thích ứng khí hậu. Hạ tầng cảng bến, logistics, du lịch biển đảo và nuôi biển công nghệ cao được triển khai đồng bộ, từng bước khẳng định vị thế trung tâm kinh tế biển của phía Bắc, cửa ngõ kết nối vùng kinh tế trọng điểm với khu vực và thế giới
Hạ tầng cảng bến mở đường cho tăng trưởng xanh
Quảng Ninh sớm cụ thể hóa chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển bằng các đề án và chương trình hành động trọng tâm, gắn với quản lý tổng hợp vùng bờ, bảo tồn đa dạng sinh học và yêu cầu quốc phòng - an ninh. Nhờ đó, giai đoạn từ năm 2011 đến nay, tỷ trọng bình quân giá trị gia tăng các ngành kinh tế biển của tỉnh đạt khoảng 20%, cao hơn mục tiêu 10% của cả nước vào năm 2030 theo Nghị quyết 36-NQ/TW; mục tiêu đến năm 2030, kinh tế biển sẽ chiếm khoảng 25% quy mô kinh tế của tỉnh.
Các cảng biển, nhất cảng tàu là phục vụ du lịch được Quảng Ninh chú trọng đầu tư hiện đại, bài bản.
Trục hạ tầng cảng bến, logistics được đầu tư theo hướng đồng bộ, kết nối đa phương thức. Cảng Cái Lân tiếp tục phát huy vai trò cửa ngõ hàng hoá, trong khi Cảng tổng hợp Vạn Ninh đang được thi công để gia tăng năng lực tiếp nhận. Ở không gian đảo, Bến cảng quốc tế Ao Tiên (tổng mức đầu tư 613tỷ đồng) đưa vào khai thác từ tháng 3/2023, công suất thiết kế đến năm 2025 đạt 3,2 triệu lượt khách/năm, nhanh chóng trở thành điểm xuất phát các hành trình trên vịnh Bái Tử Long.
Để đón dòng khách chất lượng cao, nhà đầu tư đang triển khai Terminal Ao Tiên số 2, dự kiến vận hành năm 2026, công suất khoảng 4 triệu khách/năm, bố trí phòng chờ tiêu chuẩn quốc tế và hệ thống cầu phao thích ứng mực nước, hướng tới tàu lưu trú đêm và du thuyền trên Bái Tử Long.
Trước đó, khu neo đậu tránh trú bão cấp vùng và cảng cá loại I hoàn thành từ tháng 5/2022 giúp tăng sức chống chịu thiên tai và hoàn thiện hậu cần nghề cá. Các bến Bản Sen, Ngọc Vừng, Thắng Lợi, Quan Lạn, Minh Châu được nâng cấp, bổ sung hạ tầng, tạo mạng lưới giao thông thủy thông suốt phục vụ dân sinh, du lịch và dịch vụ.
Bến cảng quốc tế Ao Tiên có công suất đón hơn 3 triệu khách mỗi năm.
Trên nền tảng hạ tầng, dịch vụ cảng biển tăng trưởng ổn định: đường biển đảm nhận khoảng 8,3% khối lượng vận chuyển hàng hóa và 11,3% vận chuyển hành khách của tỉnh. Hàng hóa qua các cảng biển Quảng Ninh chiếm khoảng 40,5% tổng lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển khu vực phía Bắc. Tổng doanh thu dịch vụ cảng tăng bình quân 17,4%/năm, đóng góp khoảng 0,49% GRDP. Mục tiêu đến năm 2030, doanh thu dịch vụ cảng biển đạt khoảng 25.000 tỷ đồng.
Khai thác gắn bảo tồn, nâng sức cạnh tranh vùng biển
Phát triển du lịch biển đảo được tổ chức theo sức tải hệ sinh thái, ưu tiên sản phẩm chất lượng cao gắn với bảo tồn cảnh quan. Trong tổng số du khách đến Quảng Ninh, khoảng 70% tham gia tour tuyến biển, đảo. Giai đoạn 2019-2024, riêng phân khúc biển đảo đạt 54,4 triệu lượt. Hệ thống cơ sở vật chất đồng bộ với 218 cơ sở lưu trú ven biển đạt chuẩn, 140 khách sạn 1-5 sao và 195 tàu thủy lưu trú du lịch. Tháng 3/2025, tỉnh công bố 10 hành trình tham quan vịnh Bái Tử Long và 3 hành trình kết nối vịnh Hạ Long - Bái Tử Long, mở rộng không gian trải nghiệm, phân tán áp lực cho các điểm nóng và gia tăng thời gian lưu trú.
Kinh tế thủy sản chuyển từ mở rộng diện tích sang nâng chất lượng và giá trị. Năm 2024, toàn tỉnh có 11.252 cơ sở nuôi trồng thủy sản, trong đó nuôi biển khoảng 10.200ha, tập trung ở Vân Đồn, Cô Tô, Đầm Hà, Quảng Hà, Tuần Châu… Riêng Vân Đồn quy hoạch trên 3.000ha vùng nuôi nhuyễn thể thuộc nhóm lớn nhất cả nước. Từ tháng 3 đến nay thu hoạch gần 20.000 tấn hàu, giá trị khoảng 300 tỷ đồng, dự kiến cả năm đạt gần 100.000 tấn thủy hải sản nuôi các loại. Hạ tầng hậu cần neo đậu an toàn giúp ổn định mùa vụ, còn quy hoạch phân khu nuôi biển và yêu cầu truy xuất nguồn gốc tạo nền tảng mở rộng thị trường.
Hàng hóa qua các cảng biển Quảng Ninh chiếm tới 40,5% tổng lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển khu vực phía Bắc.
Vân Đồn tiếp tục là cực tăng trưởng mới của kinh tế biển Quảng Ninh, hướng tới khu kinh tế biển đa ngành, trung tâm công nghiệp giải trí có casino, du lịch biển đảo cao cấp và dịch vụ tổng hợp. Trên bệ đỡ thể chế và hạ tầng, Vân Đồn đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 27,4%/năm giai đoạn 2021–2023. Giai đoạn 2025–2030 đặt mục tiêu tăng GRDP bình quân khoảng 23%, đến năm 2030 phấn đấu tổng giá trị sản xuất đạt khoảng 131.000 tỷ đồng (tương đương 5,6 tỷ USD), GRDP khoảng 37.300 tỷ đồng (tương đương 1,6 tỷ USD).
Không chỉ đầu tư cứng, tỉnh chú trọng nâng năng lực quản trị nhà nước đối với lĩnh vực cảng biển và dich vụ cảng biển. Hệ thống cảng bến được cụ thể hóa trong quy hoạch phân khu, cập nhật vào quy hoạch sử dụng đất, đồng thời các tuyến, luồng hiện trạng và mới được đưa vào Quy hoạch tỉnh nhằm tạo hành lang pháp lý chặt chẽ, thuận lợi cho thu hút đầu tư. Công tác xúc tiến truyền thông cũng được đẩy mạnh khi các cảng tàu khách như Ao Tiên, Cái Rồng xuất hiện thường xuyên trong chương trình quảng bá ở hội nghị, hội thảo trong và ngoài nước, cùng hoạt động truyền thông số trên cổng thông tin điện tử và fanpage DDCI Vân Đồn.
Không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng, Quảng Ninh đang đi theo quỹ đạo “hạ tầng đi trước, giá trị gia tăng theo sau”, kết hợp quản trị hiện đại với khai thác thông minh tài nguyên biển. Với mục tiêu cụ thể đến năm 2030 và các dự án đang triển khai, tỉnh có cơ sở để trở thành trung tâm du lịch quốc tế, trung tâm kinh tế biển và cửa ngõ giao thương chiến lược của miền Bắc, đóng góp thiết thực cho chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam.