Việt Nam lựa chọn con đường tham gia có trách nhiệm, hợp tác chân thành và hành động thực chất, để cùng cộng đồng quốc tế kiến tạo một đại dương xanh hơn.
Phát triển nghề cá bền vững là nhiệm vụ chiến lược
“Đại dương không có biên giới đối với các dòng hải lưu, các đàn cá di cư hay những tác động của biến đổi khí hậu. Vì vậy, quản trị đại dương cũng không thể chỉ là trách nhiệm của một quốc gia, mà phải là trách nhiệm chung của cộng đồng quốc tế”. Thông điệp đó một lần nữa được khẳng định trong cuộc làm việc giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam với Ban Thư ký Ủy ban Nghề cá Trung và Tây Thái Bình Dương (WCPFC).
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng (thứ 2 từ trái sang) chụp ảnh cùng các thành viên WCPCF. Ảnh: Phương Chi.Đằng sau một cuộc gặp song phương là một tầm nhìn lớn hơn: khẳng định vị thế của Việt Nam như một quốc gia biển có trách nhiệm, chủ động hội nhập, tích cực đóng góp vào quản trị nghề cá khu vực và cùng cộng đồng quốc tế hướng tới phát triển bền vững.
Trong bối cảnh nguồn lợi thủy sản tự nhiên đang chịu áp lực ngày càng lớn từ khai thác quá mức, biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường biển, yêu cầu đặt ra không còn đơn thuần là khai thác hiệu quả hơn, mà là quản trị tốt hơn.
Điều đó đòi hỏi sự thay đổi căn bản trong tư duy phát triển: từ khai thác sang bảo tồn; từ quản lý theo địa giới hành chính sang quản trị dựa trên hệ sinh thái; từ lợi ích trước mắt sang trách nhiệm lâu dài đối với các thế hệ tương lai.
Là quốc gia ven biển với hơn ba nghìn cây số bờ biển, Việt Nam hiểu rõ rằng biển không chỉ là không gian sinh tồn, mà còn là động lực phát triển, là cửa ngõ hội nhập và là một bộ phận quan trọng trong chiến lược phát triển đất nước. Chính vì vậy, phát triển nghề cá bền vững luôn được xác định là một nhiệm vụ chiến lược, gắn chặt với bảo tồn nguồn lợi, bảo vệ môi trường biển, bảo đảm sinh kế cho ngư dân và thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế.
Thứ trưởng Võ Văn Hưng cho rằng: Việt Nam lựa chọn xây dựng một nền thủy sản phát triển minh bạch, hiện đại, có trách nhiệm và có khả năng cạnh tranh trong dài hạn. Ảnh: Phương Chi.
Những năm gần đây, Việt Nam đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm hiện đại hóa quản lý nghề cá. Hệ thống đăng ký và cấp phép tàu cá được hoàn thiện; giám sát hành trình tàu cá được mở rộng; truy xuất nguồn gốc điện tử từng bước được áp dụng; công tác kiểm tra, kiểm soát, thực thi pháp luật trên biển được tăng cường; các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) được triển khai quyết liệt với quyết tâm chính trị cao.
Những kết quả đó không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu của các thị trường quốc tế hay thực hiện nghĩa vụ của một thành viên trong các cơ chế hợp tác nghề cá. Quan trọng hơn, đó là sự lựa chọn của Việt Nam để xây dựng một nền thủy sản phát triển minh bạch, hiện đại, có trách nhiệm và có khả năng cạnh tranh trong dài hạn.
Gắn kết chặt chẽ trách nhiệm quốc gia và trách nhiệm toàn cầu
Trong xu thế toàn cầu hóa, nghề cá không còn là câu chuyện riêng của mỗi quốc gia. Những đàn cá ngừ di cư vượt qua nhiều vùng biển; chuỗi cung ứng thủy sản kết nối nhiều châu lục; các quy định về truy xuất nguồn gốc, bảo tồn và chống khai thác IUU ngày càng trở thành những tiêu chuẩn chung của thương mại quốc tế.
Điều đó cho thấy chỉ khi các quốc gia cùng chia sẻ thông tin, cùng hợp tác nghiên cứu khoa học, cùng xây dựng các biện pháp quản lý dựa trên bằng chứng và cùng thực thi các quy định quốc tế thì mới có thể bảo đảm sự bền vững của nguồn lợi biển.
Việt Nam gắn kết chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với bảo tồn tài nguyên biển. Ảnh minh họa.Chính vì vậy, hợp tác với WCPFC mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một chương trình hỗ trợ kỹ thuật. Đây là cơ hội để Việt Nam tiếp cận những thành tựu mới về khoa học nghề cá, nâng cao năng lực quản trị, hoàn thiện hệ thống dữ liệu, tăng cường minh bạch trong khai thác và từng bước tham gia sâu hơn vào quá trình hoạch định các chính sách quản lý nguồn lợi thủy sản khu vực.
Đó cũng là bước đi phù hợp với chủ trương phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam, gắn kết chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với bảo tồn tài nguyên, giữa hội nhập quốc tế với bảo đảm lợi ích quốc gia và giữa trách nhiệm quốc gia với trách nhiệm toàn cầu.
Trong một thế giới ngày càng phụ thuộc lẫn nhau, vị thế của một quốc gia không chỉ được đo bằng quy mô nền kinh tế hay sản lượng khai thác, mà còn được khẳng định bằng mức độ tuân thủ luật pháp quốc tế, năng lực đóng góp vào các cơ chế quản trị toàn cầu và trách nhiệm đối với các lợi ích chung của nhân loại.
Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế đó, không chỉ bằng việc thực hiện nghiêm túc các cam kết quốc tế, mà còn bằng khát vọng trở thành đối tác tin cậy, thành viên tích cực và có trách nhiệm trong các thể chế quản trị nghề cá khu vực và thế giới.
Phát triển nghề cá bền vững vì thế không chỉ là câu chuyện của ngành thủy sản. Đó là một phần của chiến lược phát triển kinh tế biển xanh; là sự hiện thực hóa các Mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc; là đóng góp thiết thực vào gìn giữ đa dạng sinh học biển, bảo đảm an ninh lương thực toàn cầu và xây dựng một trật tự quản trị đại dương dựa trên luật pháp quốc tế.
Đại dương là tài sản chung của nhân loại. Bảo vệ đại dương cũng là bảo vệ tương lai của chính chúng ta. Việt Nam lựa chọn con đường tham gia có trách nhiệm, hợp tác chân thành và hành động thực chất, để cùng cộng đồng quốc tế kiến tạo một đại dương xanh hơn, một nghề cá bền vững hơn và một tương lai thịnh vượng hơn cho các thế hệ hôm nay và mai sau.