WWF hỗ trợ phục hồi hệ sinh thái biển Cù Lao Chàm

Cù Lao Chàm sở hữu hệ sinh thái biển đa dạng với các rạn san hô, thảm cỏ biển, rừng nguyên sinh cùng nhiều loài sinh vật quý hiếm như rùa biển, bào ngư, trai tai tượng. Nhằm bảo tồn và phục hồi các hệ sinh thái quan trọng này, thành phố Đà Nẵng đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp quản lý, ứng dụng công nghệ và phục hồi tài nguyên biển tại Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm.

Khu vực này có hơn 356ha rạn san hô với 337 loài phân bố quanh các đảo. Không chỉ góp phần duy trì đa dạng sinh học, rạn san hô còn đóng vai trò bảo vệ nguồn lợi thủy sản, tạo sinh kế cho cộng đồng địa phương và thúc đẩy phát triển du lịch sinh thái bền vững.

Bên cạnh hệ sinh thái san hô, thảm cỏ biển cũng là sinh cảnh quan trọng đối với nhiều loài sinh vật biển, đặc biệt là rùa biển. Kết quả quan trắc giai đoạn 2021 - 2025 cho thấy độ phủ cỏ biển trung bình dao động từ 9,2% đến 14,55%, tăng trong các năm 2023 - 2024 nhưng giảm xuống còn 10,26% vào năm 2025. Trước nguy cơ suy thoái, Ban Quản lý Khu bảo tồn đang tiếp nhận và triển khai dự án phục hồi thảm cỏ biển do Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (WWF) tài trợ.

Để nâng cao hiệu quả giám sát, Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm đã ứng dụng nền tảng ReefCloud.ai - công cụ sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) do Viện Khoa học biển Úc phát triển. Công nghệ này hỗ trợ nhận diện các hợp phần đáy biển như san hô, rong biển và các dạng nền đáy khác, giúp chuẩn hóa dữ liệu và nâng cao tính khách quan trong công tác quan trắc.

Đà Nẵng đặt mục tiêu đến năm 2030 duy trì ổn định hoặc nâng cao chất lượng các hệ sinh thái rạn san hô và thảm cỏ biển so với năm 2025; đồng thời giảm 50% số vụ vi phạm quy chế quản lý khu bảo tồn biển. Thành phố cũng hướng tới hoàn thành cơ sở dữ liệu số dùng chung về tài nguyên, đa dạng sinh học và quan trắc môi trường, thường xuyên cập nhật dữ liệu trên nền tảng ReefCloud.

Địa phương sẽ tăng cường tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong theo dõi môi trường biển, hoạt động khai thác, nuôi trồng thủy sản và các dịch vụ liên quan. Bên cạnh đó, Đà Nẵng dự kiến triển khai thí điểm cơ chế chi trả dịch vụ hệ sinh thái biển tại Cù Lao Chàm sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Theo kế hoạch, công tác quan trắc sẽ được thực hiện định kỳ đối với rạn san hô, thảm cỏ biển, các bãi giống và bãi đẻ của nhiều loài thủy sản đặc trưng như bào ngư, hải sâm, cầu gai. Chất lượng nước biển ven bờ cũng được theo dõi thường xuyên thông qua các chỉ số như độ pH, nhiệt độ, độ đục, oxy hòa tan và độ mặn. Hoạt động giám sát rác thải nhựa tại bãi biển, rạn san hô và thảm cỏ biển sẽ được triển khai nhằm đánh giá mức độ ô nhiễm và đề xuất giải pháp quản lý phù hợp.

Đà Nẵng cũng sẽ thực hiện các mô hình phục hồi rạn san hô, phục hồi thảm cỏ biển, xây dựng sinh cảnh nhân tạo cho các loài thủy sản quý hiếm và nghiên cứu phục hồi một số loài hải sản có giá trị kinh tế, khoa học. Thành phố cũng chú trọng hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, khuyến khích các mô hình sinh kế xanh nhằm giảm áp lực khai thác tài nguyên biển, góp phần bảo tồn lâu dài hệ sinh thái đặc sắc của Cù Lao Chàm.